پیشگیری از زگیل تناسلی تنها به حفظ سلامت فردی محدود نمی‌شود، بلکه از انتقال ویروس HPV به شریک جنسی نیز جلوگیری می‌کند؛ موضوعی که بسیاری از افراد تا زمان بروز علائم به آن توجه نمی‌کنند. واکسیناسیون، رعایت رابطه جنسی ایمن، محدود کردن تعداد شرکای جنسی و انجام معاینات منظم، از مهم‌ترین راهکارهای کاهش خطر ابتلا هستند از همین رو آگاهی و اقدام به‌موقع، موثرترین راه برای محافظت از سلامت در برابر این عفونت شایع است.
زگیل تناسلی چگونه منتقل می‌شود؟
زگیل تناسلی ضایعات پوستی یا مخاطی ناشی از برخی گونه‌های ویروس پاپیلومای انسانی یا HPV است که می‌تواند به صورت برجستگی‌های کوچک، خوشه‌ای یا همرنگ پوست در ناحیه تناسلی، اطراف مقعد یا گاهی دهان دیده شوند. راه انتقال اصلی این ویروس هم تماس نزدیک پوست و مخاط در فعالیت جنسی واژینال، مقعدی یا دهانی است. البته توجه داشته باشید که نتقال تنها به دخول وابسته نیست بلکه از طریق تماس پوست ناحیه تناسلی نیز منتقل می‌شود به همین دلیل، شناخت محدودیت‌های روش‌های محافظتی در کنار استفاده از آن‌ها اهمیت دارد.
موثرترین راه‌های پیشگیری از زگیل تناسلی
پیشگیری از زگیل تناسلی با رعایت چند اقدام ساده اما مؤثر امکان‌پذیر است و می‌تواند خطر ابتلا به ویروس HPV را تا حد زیادی کاهش دهد. از آنجا که این ویروس همیشه با علائم ظاهری همراه نیست، رعایت نکات پیشگیرانه اهمیت ویژه‌ای دارد. مهم‌ترین راهکارهای پیشگیری عبارت‌اند از:
واکسن HPV؛ مهم‌ترین ابزار پیشگیری اولیه
واکسن HPV از ابتلا به گونه‌های مشخصی از ویروس که با زگیل تناسلی و برخی سرطان‌ها ارتباط دارند پیشگیری می‌کند، بهترین زمان دریافت آن هم پیش از شروع تماس جنسی است اما این موضوع به معنای بی‌فایده بودن واکسن برای افراد دارای سابقه رابطه نیست. پزشک بر اساس سن و شرایط فردی، مناسب بودن واکسن و تعداد دوزها را مشخص می‌کند.
استفاده درست و مداوم از کاندوم
کاندوم خطر انتقال HPV را کاهش می‌دهد اما محافظت کامل ایجاد نمی‌کند؛ چون همه پوست اطراف ناحیه تناسلی را نمی‌پوشاند. با وجود این محدودیت، استفاده از کاندوم از ابتدا تا پایان رابطه واژینال یا مقعدی اقدامی مهم است و خطر بسیاری از عفونت‌های مقاربتی دیگر را نیز کم می‌کند.
کاهش تماس جنسی پرخطر
داشتن شریک جنسی ثابت و متعهد، کاهش تعداد شرکا و پرهیز از رابطه هنگام وجود زگیل یا ضایعه مشکوک، احتمال مواجهه با HPV را پایین می‌آورد. گفت‌وگو درباره سابقه زگیل، واکسیناسیون و آزمایش‌های مرتبط پیش از شروع رابطه جدید، نشانه بی‌اعتمادی نیست؛ بخشی از مراقبت مسئولانه از هر دو نفر است.
- از تماس جنسی با ضایعه فعال، زخم یا برجستگی ناشناخته پرهیز کنید.
- در رابطه واژینال و مقعدی، کاندوم را از ابتدای تماس استفاده کنید.
- برای رابطه دهانی، از روش‌های محافظتی مناسب مانند کاندوم یا محافظ دهانی استفاده کنید.
- در صورت تغییر شریک جنسی یا رابطه محافظت‌نشده، برای مشاوره سلامت جنسی اقدام کنید.
- اصلاح، کندن یا سوزاندن ضایعات مشکوک در خانه را انجام ندهید.
غربالگری و معاینه چه نقشی در پیشگیری دارند؟
غربالگری و معاینات دوره‌ای نمی‌توانند جای واکسیناسیون HPV و رعایت اصول رابطه جنسی ایمن را بگیرند، اما در شناسایی زودهنگام تغییرات غیرطبیعی دهانه رحم نقش مهمی دارند. آزمایش پاپ‌اسمیر و تست HPV برای بررسی سلول‌های دهانه رحم و ارزیابی گونه‌های پرخطر ویروس انجام می‌شوند و معمولا روش مستقیمی برای تشخیص زگیل‌های بیرونی نیستند.
پس مشاهده هرگونه برجستگی تازه، خارش طولانی‌مدت، خونریزی در محل ضایعه یا تغییر غیرمعمول پوست ناحیه تناسلی، نیازمند ارزیابی پزشک است. برخی ضایعات پوستی از نظر ظاهری به زگیل تناسلی شباهت دارند، بنابراین استفاده خودسرانه از دارو یا روش‌های خانگی ممکن است تشخیص را دشوارتر کند.
در مطب دکتر زهرا طباطبایی بهترین متخصص زگیل تناسلی در شیراز روند معاینه و ارائه راهکار درمانی با توجه به علائم، سوابق فرد و شرایط هر بیمار انجام می‌شود.
اگر شریک جنسی زگیل تناسلی دارد چه باید کرد؟
شنیدن اینکه شریک جنسی به زگیل تناسلی مبتلا شده است، طبیعی است که باعث نگرانی شود؛ اما واکنش احساسی یا سرزنش کردن راه‌حل مناسبی نیست. مهم‌ترین اقدام، حفظ آرامش، مراجعه به پزشک و انجام بررسی‌های لازم برای هر دو نفر است تا از انتقال بیشتر ویروس و بروز عوارض احتمالی جلوگیری شود.
محدود کردن تماس جنسی
تا زمانی که ضایعات توسط پزشک بررسی و تشخیص قطعی داده نشده‌اند، بهتر است از تماس مستقیم با ناحیه درگیر خودداری شود. در صورت برقراری رابطه جنسی، استفاده صحیح از کاندوم یا محافظ دهانی می‌تواند احتمال انتقال ویروس را کاهش دهد، اما از آن به طور کامل جلوگیری نمی‌کند؛ زیرا HPV از طریق تماس پوست با پوست نیز منتقل می‌شود همچنین درمان ضایعات باید فقط با نظر پزشک انجام شود و از مصرف داروهای خودسرانه پرهیز شود.
بررسی واکسن و غربالگری
اگر با فرد مبتلا به زگیل تناسلی در تماس بوده‌اید، نیازی نیست بدون نظر پزشک آزمایش یا داروی خاصی را شروع کنید. پزشک با توجه به سن، سابقه پزشکی، علائم و وضعیت واکسیناسیون، درباره نیاز به دریافت واکسن HPV، انجام معاینه یا آزمایش‌های لازم تصمیم می‌گیرد. افرادی که دهانه رحم دارند نیز باید برنامه منظم غربالگری سرطان دهانه رحم را مطابق توصیه پزشک ادامه دهند، حتی اگر واکسن HPV را دریافت کرده باشند.
احتمال انتقال HPV
تماس با ویروس HPV همیشه به معنای ایجاد زگیل تناسلی نیست. در بسیاری از افراد، سیستم ایمنی بدن ویروس را طی چند ماه تا چند سال کنترل یا حذف می‌کند و هیچ علامتی ظاهر نمی‌شود. با این حال، برخی افراد ممکن است بدون داشتن علائم، ناقل ویروس باشند و آن را به شریک جنسی خود منتقل کنند.
زمان مراجعه به پزشک
در صورت مشاهده هرگونه برجستگی، ضایعه، خارش، سوزش یا تغییرات غیرعادی در ناحیه تناسلی، بهتر است هرچه سریع‌تر به پزشک مراجعه کنید. حتی اگر هیچ علامتی ندارید اما شریک جنسی شما به زگیل تناسلی مبتلا شده است، مشاوره پزشکی می‌تواند برای بررسی وضعیت، دریافت راهنمایی درباره واکسن HPV و برنامه غربالگری مناسب، اقدامی مئثر و اطمینان‌بخش باشد.
سوالات متداول درباره پیشگیری از زگیل تناسلی
بله، در بسیاری از افراد پس از شروع رابطه نیز می‌تواند مفید باشد، زیرا احتمال دارد فرد با همه گونه‌های تحت پوشش واکسن تماس نداشته باشد البته مناسب بودن آن و تعداد دوزها باید با نظر پزشک تعیین شود.
خیر. کاندوم خطر انتقال HPV را کم می‌کند اما محافظت صددرصدی ندارد، چون بخش‌هایی از پوست ناحیه تناسلی خارج از پوشش باقی می‌ماند با این حال، استفاده مداوم و صحیح از آن برای کاهش خطر HPV و دیگر عفونت‌های مقاربتی اهمیت زیادی دارد.
خیر – وجود زگیل الزاما به معنی تماس با تمام گونه‌های HPV نیست. واکسن زگیل فعلی را از بین نمی‌برد اما در برخی شرایط می‌تواند از گونه‌های دیگر تحت پوشش محافظت کند از همین رو تصمیم نهایی با توجه به سن، سابقه واکسن و وضعیت پزشکی گرفته می‌شود.
انتقال HPV در دوران بارداری یا هنگام زایمان ممکن است رخ دهد، اما نادر است و تصمیم درباره شیوه زایمان فقط بر پایه وجود HPV گرفته نمی‌شود؛ زگیل‌های بزرگ، خونریزی‌دهنده یا مسدودکننده مسیر زایمان نیازمند بررسی تخصصی در دوران بارداری هستند.
در انتها…
پیشگیری از زگیل تناسلی با دریافت واکسن HPV، استفاده صحیح از کاندوم، پرهیز از تماس مستقیم با ضایعات مشکوک و پیگیری منظم برنامه‌های غربالگری امکان‌پذیر است. با این حال، مشاهده زگیل یا سابقه تماس با فرد مبتلا به‌تنهایی نمی‌تواند زمان ابتلا یا منبع انتقال ویروس را مشخص کند. در صورت مشاهده ضایعه، نگرانی درباره یک تماس جنسی یا نیاز به دریافت راهنمایی درباره واکسن، مراجعه به دکتر زهرا طباطبایی برای معاینه و دریافت مشاوره تخصصی، مسیر مطمئن‌تری برای تصمیم‌گیری آگاهانه و ایمن خواهد بود.
