غدد بارتولن یک جفت غده کوچک هستند که در دو طرف دهانه واژن و روی لبههای داخلی واژن (لابیامینور) قرار دارند. وظیفه اصلی این غدد، ترشح مایعاتی برای روانسازی واژن هنگام رابطه جنسی است. گاهی به دلایل مختلف، مجرای این غدد مسدود شده و ترشحات در آن تجمع پیدا میکند که نتیجه آن ایجاد تورم و کیست بارتولن است. این عارضه حدود ۲ درصد از زنان در سنین باروری را درگیر میکند و شیوع آن در سنین ۲۰ تا ۲۹ سال بیشتر است. در این مقاله با علل ایجاد کیست بارتولن، علائم و روشهای درمانی آن، بهویژه جراحی کیست بارتولن در شیراز آشنا میشوید. اگر دچار برجستگی در دهانه واژن یا تورم لابیاها شدهاید، مطالعه این مطلب میتواند برای شما مفید باشد.
علائم کیست غدد بارتولن
کیست غدد بارتولن در اثر انسداد مجرای این غدد ایجاد میشود و شدت علائم آن به اندازه کیست و عفونی بودن یا نبودن آن بستگی دارد. به گفته دکتر سیده زهرا طباطبایی، جراح و متخصص زنان، اگر کیست بارتولن کوچک و غیرعفونی باشد، ممکن است فرد هیچ علامت خاصی احساس نکند اما در صورتی که کیست بزرگ شود یا دچار عفونت گردد، علائم زیر ممکن است ظاهر شوند:
- احساس تودهای به اندازه یک نخود یا بزرگتر در نزدیکی دهانه واژن که در یک طرف آن دیده میشود.
- تورم لابیا مینورها
- احساس ناراحتی یا درد هنگام راه رفتن و نشستن
- درد حین نزدیکی
- التهاب و حساسیت در ناحیه کیست
- تخلیه چرک از کیست
- درد در ناحیه دهانه واژن
- تب و لرز که از علائم کیست عفونی بارتولن یا آبسه محسوب میشود
برای چه علائمی از کیست بارتولن باید به پزشک مراجعه کرد؟
اگر درد شما ظرف دو تا سه روز کمتر نشود و درد شدید داشته باشید یا دچار تب و لرز شوید باید هرچه سریعتر به متخصص زنان مراجعه کنید. اگر بالای 40 سال دارید و متوجه ایجاد برجستگی در اطراف دهانه واژن شده اید هم باید حتما به متخصص زنان مراجعه کنید چون در موارد نادری ممکن است این تودهها نشانه سرطانهای دستگاه تناسلی باشند (منبع: Mayo Clinic)
برای دریافت نوبت از دکتر زهرا طباطبایی بهترین متخصص زنان در شیراز با شماره مطب تماس بگیرید.
علت تورم غده بارتولن چیست؟
علت اصلی تورم غده بارتولن، مسدود شدن مجرا یا منفذ این غده و تجمع مایعات روانکننده واژن در داخل آن است در واقع زمانی که ترشحات نتوانند بهطور طبیعی تخلیه شوند، بهتدریج باعث بزرگ شدن غده و ایجاد کیست بارتولن میشوند. توجه داشته باشید که انسداد مجرای غده بارتولن در اثر آسیب، تحریک مکرر یا رشد بیش از حد سلولها در این ناحیه ایجاد میشود.
در برخی موارد هم کیست بارتولن به باکتریها آلوده شده و تبدیل به آبسه میشود. این عفونت به دلیل ورود باکتریهای رودهای مانند اشرشیا کلی یا عفونتهای مقاربتی مانند سوزاک و کلامیدیا رخ میدهد پس رعایت بهداشت جنسی و استفاده از کاندوم نقش مهمی در پیشگیری از عفونی شدن غده بارتولن دارد.
نحوه تشخیص کیست بارتولن
تشخیص کیست بارتولن بر اساس علائم بالینی و معاینه توسط پزشک انجام میشود هدف از بررسیهای تشخیصی، اطمینان از خوشخیم بودن توده و تشخیص بهموقع عفونت یا مشکلات جدیتر است.
- انجام معاینه لگنی برای بررسی وجود توده، اندازه آن و علائم التهاب یا آبسه
- نمونهبرداری از ترشحات واژن در صورت وجود آبسه، بهمنظور بررسی احتمال عفونتهای مقاربتی
- انجام بیوپسی از سلولهای کیست در زنان بالای ۴۰ سال برای بررسی سرطانی بودن یا نبودن توده
- ارجاع به متخصص سرطانهای دستگاه تناسلی زنانه در صورت مشکوک یا تایید شدن بدخیمی، جهت شروع درمان مناسب
درمان کیست بارتولن در شیراز
کیست بارتولن زمانی نیاز به درمان دارد که بزرگ، دردناک یا عفونی شده باشد و باعث ناراحتی فرد شود انتخاب روش درمانی به اندازه کیست، وجود عفونت، شدت علائم و سابقه عود بستگی دارد. در ادامه، روشهای مختلف درمان کیست بارتولن در شیراز را بر اساس متن شما ویرایش و دستهبندی کردهایم.
درمان دارویی کیست بارتولن
در موارد خفیف یا برای کاهش علائم، پزشک داروهای مسکن مانند پاراستامول یا ایبوپروفن تجویز میکند تا درد و التهاب کاهش یابد. اگر کیست دچار عفونت یا آبسه شده باشد، با توجه به نوع باکتری، مصرف آنتیبیوتیک مناسب ضروری است. درمان دارویی اغلب بهعنوان درمان کمکی یا مرحله اولیه استفاده میشود این روش بهتنهایی برای کیستهای بزرگ کافی نیست.
درنگذاری کیست بارتولن
درنگذاری زمانی انجام میشود که کیست بارتولن بزرگ و دردناک شده و نیاز به تخلیه دارد در این روش، پزشک یک برش کوچک روی کیست ایجاد کرده و مایع داخل آن را خارج میکند سپس برای جلوگیری از بسته شدن مجدد مجرا، دیوارههای کیست به یکدیگر دوخته میشوند این روش در بسیاری از موارد موثر بوده و احتمال عود کیست را کاهش میدهد.
تخلیه کیست بارتولن با سرنگ
در روش آسپیراسیون سوزنی، پزشک با استفاده از سوزن و سرنگ محتویات کیست را بدون جراحی تخلیه میکند گاهی برای افزایش اثربخشی، پس از تخلیه کیست، اسکلروتراپی با الکل ۷۰ درصد انجام میشود. در این حالت، حفره غده به مدت چند دقیقه با الکل پر شده و سپس تخلیه میگردد توجه داشته باشید که این روش بیشتر برای کیستهای خاص و انتخابی کاربرد دارد.
جراحی تخلیه کیست بارتولن
در صورتی که کیست یا آبسه بزرگ باشد، پس از کنترل عفونت نیاز به جراحی تخلیه وجود دارد در این روش، علاوه بر خارج کردن محتویات کیست، جراح با تکنیکهای خاص تلاش میکند مسیر خروج ترشحات را حفظ کند. هدف اصلی این جراحی کاهش احتمال عود مجدد کیست بارتولن است که در موارد خیلی شدید انجام میشود.
برداشتن غده بارتولن
اگر کیست بارتولن بهصورت مکرر عود کند و به درمانهای قبلی پاسخ ندهد برداشتن کامل غده بارتولن توصیه میشود. این جراحی آخرین گزینه درمانی محسوب میشود برداشتن غده باعث جلوگیری قطعی از عود کیست میشود، اما تنها در موارد خاص انجام میگیرد.
درمان کیست بارتولن با لیزر
در برخی بیماران، درمان با لیزر بهعنوان یک روش کمتهاجمی پیشنهاد میشود. لیزر میتواند به تخلیه مایع کیست و از بین بردن دیوارههای آن کمک کند. این کار احتمال عود مجدد کیست را کاهش میدهد. دوره نقاهت در این روش کوتاهتر بوده و درد کمتری نسبت به جراحی سنتی دارد.
درمان خانگی کیست بارتولن
اگر کیست کوچک باشد و درد یا عفونت نداشته باشد، درمانهای خانگی میتوانند موثر باشنداز همین رو استفاده از کمپرس گرم یکی از رایجترین روشها برای کاهش التهاب و تسکین درد است ولی برای کیستهای خفیف توصیه میشود اما در صورت بزرگ شدن یا عفونی شدن کیست درمان پزشکی ضروری خواهد بود.
پمادهای موضعی برای کیست بارتولن
در برخی موارد، پزشک پمادهای موضعی ضدباکتری یا ضدالتهاب تجویز میکند این پمادها به کاهش التهاب و پیشگیری از عفونت کمک میکنند. استفاده از آنها بیشتر برای کیستهای کوچک و با علائم خفیف موثر است اما پمادها درمان اصلی کیستهای بزرگ محسوب نمیشوند.
درمان کیست بارتولن با تزریق استروئید
در بیمارانی که کیست بارتولن بهطور مکرر عود میکند، تزریق استروئید توصیه شود. این روش به کاهش التهاب و جلوگیری از عود مجدد کمک میکند تزریق استروئید باید تحت نظر پزشک و در شرایط خاص انجام شود البته که این درمان برای همه بیماران مناسب نیست.
درمان کیست بارتولن با گیاهان دارویی
برخی گیاهان دارویی مانند آلوئهورا و زردچوبه به دلیل خواص ضدالتهابی و ضدعفونیکننده مورد استفاده قرار میگیرند، این روشها میتوانند به کاهش درد و تورم کمک کنند. با این حال، درمان گیاهی برای کیستهای بزرگ یا عفونی کافی نیست. در چنین مواردی، درمان پزشکی تخصصی ضروری است.
انواع روشهای جراحی غده بارتولن
جراحی غده بارتولن در شیراز برای کیستهای عودکننده انجام میشود، به گفته خانم دکتر طباطبایی، روشهای متعددی برای جراحی وجود دارد که رایجترین آنها شامل فیستولیزاسیون، کیسهدار کردن و برداشتن غده بارتولن است.
قرار دادن کاتتر بالون (فیستولیزاسیون)
تخلیه کیست بارتولن با کاتتر بالون یک عمل سرپایی است در این روش ابتدا برشی در کیست ایجاد شده و مایعات داخل آن تخلیه میشود سپس یک کاتتر بالونی در حفره کیست قرار میگیرد تا طی چهار هفته سلولهای جدید در اطراف بالون رشد کرده و مجرای دائمی برای تخلیه کیست ایجاد شود. این روش باعث میشود کیست عود نکرده و مایعات بهطور مستمر از طریق کاتتر تخلیه شوند.
نکته: مطالعات نشان دادهاند که از هر ۱۰ زن که تحت فیستولیزاسیون قرار گرفتهاند، ۸ نفر کاملا بهبود یافته و کیست یا آبسه آنها عود نکرده است. (منبع: سایت NHS)
کیسهدار شدن (Marsupialisation)
عمل کیست بارتولن با روش کیسهدار شدن یک جراحی سرپایی حدود ۱۵ دقیقهای است که با بیحسی موضعی انجام میشود در این روش، کیست برش خورده و محتویات آن تخلیه میشود سپس لبههای پوست کیست بهگونهای بخیه میشوند که کیسهای شبیه کانگورو برای خروج مایعات ایجاد کنند. این تکنیک نیز مانع از بازگشت کیست و تسهیل تخلیه مایعات میشود.
برداشتن غده بارتولن
اگر روشهای قبلی پاسخگو نباشند و کیست مکررا عود کند، جراحی برداشتن کامل غده بارتولن توصیه میشود. این جراحی با بیهوشی عمومی یا بیحسی موضعی عمیق انجام میشود و حدود یک ساعت هم طول میکشد. بیشتر بیماران پس از جراحی به خانه بازمیگردند، مگر در موارد خاص که بستری کوتاه مدت ۲ تا ۳ روزه نیاز باشد. توجه داشته باشید که دوره نقاهت این روش ۲ تا ۴ هفته است و نسبت به روش کیسهدار کردن درد کمتری ایجاد میکند.
نکته مهم: بعد از این جراحی فقدان غده بارتولن هیچ مشکلی برای رابطه جنسی خانم ها ایجاد نمی کند (منبع: سایت NIH).
مراقبتهای بعد از عمل کیست بارتولن
برای پیشگیری از عفونت و کاهش عوارض جراحی کیست بارتولن با هر روشی که انجام شده باشد، باید مراقبتهای بعد از جراحی غده بارتولن را جدی بگیرید. این مراقبتها عبارتند از:
- بسته به روش جراحی نباید 2 تا 4 هفته رابطه جنسی داشته باشید یا از تامپون استفاده کنید.
- برای جلوگیری از فشار به ناحیه جراحی تا 48 ساعت رانندگی نکنید و تا زمان بهبودی کارهای سنگین انجام ندهید.
- داروهای مسکن مثل آنتی بیوتیک یا هر داروی دیگری که برایتان تجویز شده را به موقع مصرف کنید.
- تا زمان بهبودی زخم ها لباس زیر تمیز، خشک، گشاد و نخی بپوشید و بهداشت واژن را رعایت کنید.
در ویدیو زیر دکتر زهرا طباطبایی در خصوص کیست بارتولن صحبت کردهند.
کیست بارتولن
عوارض جراحی کیست بارتولن
درد، خونریزی، تورم لابیا مینور، عفونت و ایجاد جای زخم از شایعترین عوارض جراحی تخلیه کیست بارتولن هستند عوارض روشهای دیگر مانند کیسهدار کردن یا کاتتر نیز مشابه است، با این تفاوت که بعد از برداشتن کامل غده بارتولن احتمال عود کیست وجود ندارد البته توجه داشته باشید که در روشهای کاتتر یا کیسهدار کردن، گاهی ممکن است کیست دوباره عود کند.
هزینه عمل کیست بارتولن در شیراز
هزینه عمل کیست بارتولن به عوامل مختلفی بستگی دارد که مهمترین آن، نوع درمان و روش جراحی انتخابی است بسته به اینکه عمل ساده انجام شود یا روشهای پیشرفتهتری مانند لیزر یا جراحی باز نیاز باشد، هزینهها متفاوت خواهد بود. پیچیدگی روند درمان، مدت زمان جراحی و نیاز به بستری شدن نیز میتواند هزینهها را تغییر دهد.
تجربه و تخصص پزشک معالج یکی دیگر از عوامل تاثیرگذار است، زیرا پزشکان باتجربه هزینه بالاتری را هم دریافت میکنند علاوه بر آن امکانات و تجهیزات مراکز درمانی نیز در تعیین هزینه نقش دارند چرا که مراکز پیشرفتهتر خدمات ویژهای را ارائه میدهند که برروی قیمت نهایی تاثیر میگذارد.
سوالات متداول درمورد کیست بارتولن
در اینجا میتوانید جواب سوالات متداول بیماران در خصوص جراحی غده بارتولن را مطالعه کنید.
بله. می توانید از حمام سیتز استفاده کنید. یعنی روزانه 3 تا 4 بار برای 10 تا 15 دقیقه در تشت یا وان آب گرم بنشینید. این کار را تا 4 هفته ادامه دهید. حمام سیتز روش خوبی برای تمیزی، کاهش درد و تخلیه عفونت آبسه است و اگر درمان نشدید باید به متخصص زنان مراجعه کنید.
بله. کیست در اثر انسداد مجاری غده بارتولن ایجاد شده و در دختران مجرد هم رخ می دهد. علت آبسه کیست بارتولن در دختران هم پاک کردن واژن از عقب به جلو و آلوده شدن واژن به باکتری «اشرشیا کلای» است و عفونت کیست معمولا از نوع مقاربتی نیست مگر اینکه رابطه جنسی بدون دخول داشته باشید.
اگر کیست بارتولن شما را اذیت نمیکند و عفونی نیست، بهتر است آن را به حال خود رها کنید زمانی که علائم دار شد باید برای درمان آن به متخصص زنان مراجعه کنید.
در نهایت…
کیست و غده بارتولن مشکلی شایع در سنین باروری است که میتواند باعث درد، تورم و ناراحتی شود. خوشبختانه با تشخیص بهموقع و انتخاب روش درمان مناسب چه دارویی، جراحی سرپایی و لیزر به کنترل علائم کمک کرده و از عود کیست جلوگیری میکند علاوه بر تمامی موارد ذکر شده رعایت مراقبتهای پس از عمل و پیگیری منظم با پزشک، نقش مهمی در بهبود کامل و پیشگیری از مشکلات آینده دارد.
سلام خانم دکتر عزیز. من ۵۸ سالمه. و قبلا هم کیست بارتلونم رو برداشتم. الان مدتیه موقع مقاربت سوزش زیادی دارم. ماه پیش دکتر رفتم. و ظاهرا بهتر شدم ولی بازم سوزش شدید موقع کار دارم. ولی بااین عارضه یائسگی چکار کنم لطفا راهنماییم کنید.
سلام.برا عمل کیست بارتولن مطب بهتره یا بیمارستان.دوطرف کیست دارم.
فرقی نداره. در مطب هم اگر محیط کاملا استریل باشه هیچ مشکلی پیش نمیاد و هزینه های بیمارستان مثل اتاق عمل رو هم نمیخواد بپردازید.
سلام خانم دکتر درد کیست بارتولن دقیقا چه قسمتی میشه؟ دردی که تو باسن بین واژن و کشاله ران باشه ممکنه بر اثر کیست بارتولن باشه؟
سلام من غده بارتولنم رو ۷ماهه برداشتم باعمل.چرا عوارض نداره ۷ماهه هنوز درد داره برا نزدیکی باهمسرم وحشتناک درد میکشم.ومواد لزجی که ترشح میشد ترشح نمیشه وباعث خشکی ودرد زیاد هنگام همبستری میشه.
سلام. باید معاینه کنم تا علت درد مشخص بشه و اینکه مایع لزج رو ندارید بخاطر اینه که غده بارتولن رو برداشتین و این مایع لزج رو غدد بارتولن ترشح می کردن. برای حل این مشکل موقع نزدیکی از لوبریکانتهای برپایه آب استفاده کنید.
سلام،خانم دکتر،،روش جراحی کیسه کانگورو،،دیواره کیست هم برداشته میشه؟؟یافته تخلیه میشه؟؟؟؟
برای جراحی کیسه کانگورو اول کیست رو تخلیه می کنیم بعد یه کیسه ایجاد می کنیم که دیگه ترشحات غدد بارتولن جمع نشن و کیست عود نکنه. اما غدد بارتولن شما در این جراحی دست نخورده میمونه یعنی برداشته نمیشه.
دکترم گفته باید غده بارتولنم رو در بیاره که هی عود نکنه. میگم اگر غده رو بردارن برام مشکلی پیش نمیاد؟ یعنی عوارض نداره؟
سلام. خیر عزیزم هیچ عوارضی نداره و به خاطر بیهوشی عمومی یا بیحسی موضعی هیچ دردی موقع عمل حس نمی کنید.
سلام وقتتون بخیر من کیست بارتولنم کوچیک بود اما هین نشستن اذیت میشدم از حمام سیتز استفاده کردم پوکید و تقریبا تخلیه شد و قسمتی که متورم شده بود خیلی بهتر شد میخواستم بپرسم واسه برطرف شدن کامل باید چه کار کنم و چه انتی بیوتیکی استفاده کنم برای عفونت خفیف
خانم دکتر من غده بارتولنم هی عود میکنه و خیلی درد و سوزش دارم. قبلا کاتتر برام گذاشتن و عفونت رو تخلیه کردند ولی بازم عود کرده. آنتی بیوتیکم مصرف کردم ولی بازم میسوزه. توی لگن آب گرم و بتادین هم نشستم و هیچ فایده ای نداشت. دیگه خسته شدم چی کار کنم دیگه عود نکنه؟
متاسفانه در برخی افراد عود کیست بارتولن وجود داره و برای این خانمها اگر دیدیم زیاد عود می کنه، مجبوریم عمل برداشتن غده بارتولن رو انجام بدیم. جراحی سختی نیست و سرپایی انجام میشه.