زگیل تناسلی در بارداری یکی از نگرانی‌هایی است که می‌تواند باعث اضطراب مادران شود؛ زیرا بسیاری از خانم‌های باردار نگران تاثیر این عارضه بر سلامت جنین و روند زایمان هستند. این زگیل‌ها به دلیل ابتلا به ویروس HPV ایجاد می‌شوند و در دوران بارداری ممکن است به دلیل تغییرات سیستم ایمنی، رشد بیشتری پیدا کنند پس تشخیص و مدیریت صحیح این مشکل اهمیت زیادی دارد تا از عوارض احتمالی جلوگیری شود. دکتر زهرا طباطبایی جراح و متخصص زنان، زایمان و نازایی با بررسی شرایط مادر و نوع ضایعات، بهترین روش کنترل و درمان زگیل تناسلی در دوران بارداری را تعیین می‌کند.
علائم زگیل تناسلی در زنان باردار
زگیل تناسلی در زنان باردار مانند دوران غیر بارداری ظاهر می‌شود، اما تغییرات هورمونی و افزایش جریان خون در این دوره می‌تواند باعث بزرگ‌تر شدن یا افزایش تعداد ضایعات شود. باید اشاره کنیم که برخی از زگیل‌ها بدون علامت هستند و تنها در معاینه پزشکی تشخیص داده می‌شوند که از مهم‌ترین نشانه‌های آن عبارتند از:
- ایجاد برجستگی‌های کوچک، گوشتی یا همرنگ پوست در ناحیه تناسلی
- ظاهر شدن زگیل‌های تکی یا خوشه‌ای شبیه گل‌کلم
- احساس خارش، سوزش یا ناراحتی در ناحیه تناسلی
- خونریزی خفیف هنگام تماس یا رابطه جنسی
- افزایش اندازه یا تعداد زگیل‌ها در طول دوران بارداری
علت ایجاد زگیل تناسلی در دوران بارداری چیست؟
عامل اصلی ایجاد زگیل تناسلی، ابتلا به برخی از انواع ویروس پاپیلومای انسانی (HPV) است که از طریق تماس پوست با پوست در ناحیه تناسلی آن هم در رابطه جنسی منتقل می‌شود. حتی در برخی موارد هم ممکن است که فرد به ویروس مبتلا باشد اما هیچ علامت ظاهری نداشته باشد و آن را به شریک جنسی منتقل کند.
در دوران بارداری، تغییرات هورمونی و کاهش نسبی عملکرد سیستم ایمنی بدن برای حفظ بارداری می‌تواند شرایط را برای فعال‌تر شدن ویروس فراهم کند به همین دلیل احتمال دارد که زگیل‌های قدیمی بزرگ‌تر یا حتی ضایعات جدیدی هم ایجاد شود. البته داشتن زگیل تناسلی به معنای وجود مشکل جدی برای همه مادران نیست و با مراقبت و پیگیری مناسب قابل کنترل است.
آیا زگیل تناسلی باعث سقط جنین یا زایمان زودرس می‌شود؟
در بیشتر موارد، زگیل تناسلی در بارداری باعث سقط جنین نمی‌شود و ویروس HPV تأثیر مستقیمی بر رشد جنین ندارد با این حال، در برخی مادران ممکن است که زگیل‌ها به دلیل تغییرات بدن در دوران بارداری بزرگ‌تر شوند و در صورت شدید بودن، مشکلاتی را در مسیر زایمان ایجاد کنند. علاوه بر آن احتمال انتقال ویروس به نوزاد هنگام زایمان طبیعی هم بسیار کم است، اما پزشک با توجه به شرایط مادر و میزان ضایعات، درباره روش مناسب زایمان تصمیم‌گیری می‌کند.
بیشتر بخوانید: واکسن زگیل تناسلی
روش‌های تشخیص زگیل تناسلی در دوران بارداری
تشخیص زگیل تناسلی در دوران بارداری با معاینه دقیق توسط پزشک متخصص زنان انجام می‌شود. پزشک با توجه به ظاهر ضایعات، محل ایجاد آن‌ها و شرایط مادر، بهترین روش بررسی را انتخاب می‌کند. در برخی موارد برای اطمینان بیشتر یا بررسی وضعیت دهانه رحم آزمایش‌های تکمیلی نیز انجام داده می‌شود.
معاینه فیزیکی ناحیه تناسلی
اولین و رایج‌ترین روش تشخیص زگیل تناسلی، معاینه مستقیم توسط پزشک است؛ در این روش، پزشک ظاهر، تعداد، اندازه و محل زگیل‌ها را بررسی می‌کند. زگیل‌های تناسلی ظاهر مشخصی دارند و بسیاری از آن‌ها تنها با مشاهده قابل تشخیص هستند و در دوران بارداری هم پزشک با دقت بیشتری شرایط ضایعات را بررسی می‌کند تا بهترین تصمیم درمانی گرفته شود.
تست پاپ اسمیر
تست پاپ اسمیر یکی از روش‌هایی است که برای بررسی سلامت سلول‌های دهانه رحم انجام می‌شود. این آزمایش تغییرات سلولی مرتبط با برخی انواع ویروس HPV را شناسایی خواهد کرد. انجام پاپ اسمیر در دوران بارداری در صورت نیاز و با نظر پزشک امکان‌پذیر است که به طور معمول هم خطری برای مادر یا جنین ایجاد نمی‌کند. نتیجه این آزمایش به پزشک کمک می‌کند تا وضعیت دهانه رحم را بهتر بررسی کند.
آزمایش HPV
آزمایش HPV برای شناسایی وجود ویروس پاپیلومای انسانی و بررسی نوع آن انجام می‌شود. این آزمایش بیشتر زمانی درخواست می‌شود که پزشک نیاز به اطلاعات دقیق‌تری درباره عفونت داشته باشد توجه داشته باید که نتیجه آزمایش HPV می‌تواند در تعیین میزان پیگیری‌های لازم و برنامه مراقبتی مادر در دوران بارداری مؤثر باشد.
نمونه‌برداری از ضایعه (بیوپسی)
در شرایطی که ظاهر زگیل‌ها غیرمعمول باشد یا پزشک نسبت به نوع ضایعه اطمینان نداشته باشد نمونه کوچکی از بافت برای بررسی آزمایشگاهی برداشته می‌شود. بیوپسی کمک می‌کند تا نوع ضایعه به‌طور دقیق مشخص شود و مشکلات احتمالی دیگر بررسی شوند.
انجام این تمامی روش‌ها آن هم در بارداری تنها در صورت نیاز و با تشخیص پزشک انجام می‌شود برای دریافت مشاوره با دکتر زهرا طباطبایی فرم زیر را پر کنید.
درمان زگیل تناسلی در بارداری چگونه انجام می‌شود؟
درمان زگیل تناسلی در دوران بارداری با توجه به تعداد، اندازه، محل زگیل‌ها و شرایط مادر انجام می‌شود و هدف اصلی درمان هم کاهش علائم، جلوگیری از رشد بیش از حد ضایعات و حفظ سلامت مادر و جنین است. پزشک ابتدا شدت مشکل را بررسی کرده و سپس مناسب‌ترین روش را انتخاب می‌کند.
کنترل و پیگیری زگیل‌ها
در برخی مادران، زگیل‌های تناسلی کوچک هستند و مشکل خاصی ایجاد نمی‌کنند؛ بنابراین پزشک تنها روند تغییرات آن‌ها را تحت نظر می‌گیرد. در این شرایط، معاینات دوره‌ای برای بررسی رشد، تغییر شکل یا ایجاد ضایعات جدید انجام می‌شود همچنین گاهی پس از پایان بارداری و تغییر شرایط سیستم ایمنی، اندازه زگیل‌ها هم کاهش پیدا می‌کند.
کرایوتراپی (فریز کردن زگیل تناسلی)
کرایوتراپی زگیل تناسلی یکی از روش‌های رایج برای از بین بردن زگیل‌های تناسلی است که در آن با استفاده از نیتروژن مایع، بافت زگیل منجمد و تخریب می‌شود. به طور معمول این روش در چند جلسه انجام خواهد شد و پس از درمان هم احتمال دارد که کمی قرمزی، التهاب یا ناراحتی موقت ایجاد شود ولی باز هم انجام آن بستگی به نظر پزشک متخصص دارد.
درمان با روش‌های جراحی یا برداشت زگیل
اگر زگیل‌ها بزرگ باشند، تعداد زیادی داشته باشند یا باعث ایجاد مشکل در مسیر زایمان شوند، پزشک برداشت آن‌ها را با جراحی پیشنهاد می‌دهد. روش‌هایی مانند برداشت با جراحی، الکتروکوتر یا سایر روش‌های تخریب ضایعه در شرایط خاص قابل استفاده هستند اما باز هم مانند سایر روش‌های درمانی به وضعیت مادر، سن بارداری و میزان ضرورت درمان بستگی دارد.
لیزر درمانی زگیل تناسلی
لیزر می‌تواند برای از بین بردن زگیل‌های بزرگ یا مقاوم به درمان‌های دیگر استفاده شود. در این روش، انرژی لیزر باعث تخریب بافت زگیل می‌شود و برای ضایعات گسترده کاربرد بیشتری دارد همچنین استفاده از لیزر در دوران بارداری باید با بررسی دقیق شرایط مادر و توسط پزشک متخصص انجام شود.
درمان دارویی تحت نظر پزشک
بسیاری از داروهای موضعی که برای درمان زگیل تناسلی در افراد غیر باردار استفاده می‌شوند در دوران بارداری مناسب نیستند به همین دلیل مصرف خودسرانه دارو ممنوع است همچنین استفاده از هرگونه پماد یا محلول درمانی باید با تایید متخصص زنان انجام شود.
تصمیم‌گیری درباره روش زایمان
در بیشتر موارد وجود زگیل تناسلی به‌تنهایی مانعی برای زایمان طبیعی نیست اما اگر زگیل‌ها بسیار بزرگ باشند یا در مسیر خروج نوزاد قرار گرفته باشند، پزشک نوع زایمان را تغییر می‌دهد پس بررسی شرایط مادر در ماه‌های پایانی بارداری به انتخاب بهترین روش کمک می‌کند.
چه درمان‌هایی در دوران بارداری ممنوع هستند؟
برخی داروها و روش‌های درمانی که برای افراد غیر باردار استفاده می‌شوند، به دلیل احتمال آسیب به جنین نباید در دوران بارداری مصرف شوند در واقع استفاده خودسرانه از محصولات ضد زگیل می‌تواند خطرناک باشد. از جمله درمان‌های ممنوع یا غیرمناسب در بارداری شامل موارد زیر هستند:
- مصرف خودسرانه داروهای موضعی مانند پودوفیلین
- استفاده از داروهای شیمیایی بدون تجویز پزشک
- استفاده از محلول‌ها یا محصولات خانگی تحریک‌کننده پوست
- انجام روش‌های درمانی بدون بررسی شرایط مادر و جنین
نکات مهم مراقبتی برای مادر مبتلا به زگیل تناسلی
رعایت برخی نکات مراقبتی می‌تواند به کنترل بهتر زگیل تناسلی و جلوگیری از تحریک یا گسترش ضایعات کمک کند که از مهم‌ترین آن‌ها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
- از دستکاری یا کندن زگیل‌ها خودداری کنید.
- ناحیه تناسلی را خشک و تمیز نگه دارید.
- لباس زیر نخی و راحت استفاده کنید.
- از مصرف داروهای بدون تجویز پزشک خودداری کنید.
- جلسات معاینه و پیگیری دوران بارداری را منظم انجام دهید.
- درباره روش زایمان حتما با پزشک متخصص مشورت کنید.
آیا زگیل تناسلی در بارداری برای جنین خطرناک است؟
در اغلب موارد، زگیل تناسلی در بارداری خطر مستقیمی برای جنین ایجاد نمی‌کند و بسیاری از مادران مبتلا، بارداری سالمی را تجربه می‌کنند. انتقال ویروس HPV به نوزاد هنگام تولد امکان‌پذیر است، اما احتمال آن پایین است. در شرایطی که زگیل‌ها بسیار بزرگ باشند یا مسیر زایمان را تحت تاثیر قرار دهند، پزشک نوع زایمان را تغییر می‌دهد پس بررسی منظم توسط متخصص زنان، بهترین راه برای مدیریت این شرایط و کاهش نگرانی مادر است.
سوالات متداول مربوط به زگیل تناسلی در بارداری
بله، به دلیل تغییرات هورمونی و کاهش نسبی سیستم ایمنی احتمال دارد که اندازه یا تعداد زگیل‌ها در دوران بارداری افزایش پیدا کند.
در بسیاری از موارد، زایمان طبیعی امکان‌پذیر است؛ اما اگر زگیل‌ها بزرگ باشند یا احتمال ایجاد مشکل در مسیر زایمان وجود داشته باشد، پزشک تصمیم مناسب را اتخاذ می‌کند.
در برخی از خانم‌ها، با بازگشت عملکرد سیستم ایمنی پس از زایمان، زگیل‌ها احتمال داردکه کوچک‌تر شوند؛ اما در بعضی موارد نیاز به درمان دارند.
در انتها…
زگیل تناسلی در بارداری یک مشکل شایع اما قابل کنترل است که نیاز به تشخیص درست و پیگیری پزشکی دارد. بیشتر مادران مبتلا می‌توانند دوران بارداری طبیعی داشته باشند و تنها در شرایط خاص نیاز به درمان یا تغییر روش زایمان دارند. مهم‌ترین اقدام، پرهیز از درمان‌های خودسرانه و مراجعه به پزشک متخصص زنان است. دکتر زهرا طباطبایی جراح و متخصص زنان، زایمان و نازایی در شیراز با بررسی دقیق شرایط هر مادر، به انتخاب بهترین روش مدیریت این عارضه کمک می‌کند تا سلامت مادر و جنین حفظ شود.
