بیماریهای زنان گاهی با علائمی ساده و کماهمیت شروع میشوند که بیتوجهی به همین نشانهها میتواند سلامت جسمی و کیفیت زندگی را تحت تاثیر قرار دهد. تغییرات غیرطبیعی در قاعدگی، دردهای لگنی، ترشحات غیرمعمول یا خونریزیهای خارج از زمان پریود، همگی علائمی هستند که نباید نادیده گرفته شوند. شناخت بیماریهای شایع زنان، علائم هشداردهنده و زمان مناسب برای مراجعه به پزشک، نقش مهمی در تشخیص و درمان بهموقع دارد. در این مقاله با راهنماییهای دکتر زهرا طباطبایی، مهمترین بیماریهای زنان، نشانهها، روشهای تشخیص و گزینههای درمانی آنها را بررسی میکنیم.
بیماریهای زنان شامل چه مشکلاتی است؟
بیماریهای زنان طیف گستردهای از مشکلات مربوط به دستگاه تناسلی، رحم، تخمدانها، واژن و دهانه رحم را شامل میشوند. این بیماریها گاهی با علائمی مانند درد لگن، خونریزی غیرطبیعی، ترشحات واژن، خارش یا تغییرات قاعدگی خود را نشان میدهند که نیاز به بررسی پزشکی دارند.
عفونت واژن
عفونت واژن یکی از مشکلات شایع در ناحیه تناسلی زنان است که میتواند به دلیل رشد بیش از حد قارچها، تغییر تعادل باکتریهای واژن یا برخی عوامل دیگر ایجاد شود که خارش، سوزش، تغییر رنگ یا بوی ترشحات و احساس ناراحتی هنگام ادرار از علائم احتمالی آن هستند توجه داشته باشید که نوع عفونت در انتخاب روش درمان اهمیت زیادی دارد.
واژینوز باکتریایی
واژینوز باکتریایی در اثر برهم خوردن تعادل طبیعی باکتریهای موجود در واژن ایجاد میشود. افزایش ترشحات واژن و ایجاد بوی ناخوشایند، بهویژه پس از رابطه جنسی از علائم قابل توجه آن است. این بیماری با عفونت قارچی تفاوت دارد و درمان متفاوتی نیز دارد، مراجعه به متخصص زنان برای تشخیص علت علائم و انتخاب درمان مناسب اهمیت دارد.
زگیل تناسلی
زگیل تناسلی یکی از عفونتهای ناحیه تناسلی است که در ارتباط با برخی انواع ویروس HPV ایجاد میشود. این ضایعات معمولا به شکل برجستگیهای کوچک در اطراف واژن، فرج یا ناحیه مقعد دیده میشوند که گاهی بدون علامت هم هستند پس مشاهده هرگونه ضایعه جدید در ناحیه تناسلی نیازمند معاینه پزشکی است.
برای مشاوره با دکتر زهرا طباطبایی بهترین متخصص زنان و زایمان و نازایی در شیراز فرم مشاوره زیر را پر کنید.
تبخال تناسلی
تبخال تناسلی یک عفونت ویروسی است که میتواند موجب ایجاد تاولها یا زخمهای دردناک در ناحیه تناسلی شود. سوزش، خارش و درد هنگام ادرار نیز در برخی افراد همراه این بیماری دیده میشود. شدت و تعداد علائم در افراد مختلف متفاوت است و ویروس میتواند پس از دوره اولیه دوباره فعال شود پس تشخیص پزشک و درمان مناسب به کنترل علائم و کاهش عود بیماری کمک میکند.
اندومتریوز
اندومتریوز زمانی ایجاد میشود که بافتی شبیه پوشش داخلی رحم در خارج از رحم رشد کند. درد شدید قاعدگی، درد لگنی، درد هنگام رابطه جنسی و گاهی مشکلات باروری از علائم آن هستند. شدت درد همیشه با میزان گسترش بیماری یکسان نیست و به همین دلیل بررسی پزشکی اهمیت دارد توجه داشته باشید که روش درمان بر اساس علائم، سن، شرایط فرد و برنامه بارداری انتخاب میشود.
فیبروم رحم
فیبروم رحم تودههایی خوشخیم هستند که از بافت عضلانی رحم شکل میگیرند و اندازه و محل آنها در افراد مختلف متفاوت است. برخی فیبرومها هیچ علامتی ایجاد نمیکنند اما در بعضی افراد باعث خونریزی شدید قاعدگی، درد یا احساس فشار در لگن میشوند به همین دلیل در صورت وجود علائم حتما به به متخصص زنان مراجعه نمایید تا از طریق معاینه و تصویربرداری وضعیت فیبرومها بررسی شود.
کیست تخمدان
کیست تخمدان کیسهای حاوی مایع یا مواد دیگر است که در داخل یا روی تخمدان تشکیل میشود. بسیاری از کیستها کوچک هستند و بدون ایجاد مشکل از بین میروند اما برخی از آنها باعث درد لگنی، تغییرات قاعدگی یا احساس فشار در شکم میشوند. اندازه و نوع کیست در تصمیمگیری برای پیگیری یا درمان اهمیت دارد.
بیماریهای دهانه رحم
دهانه رحم نیز در معرض مشکلاتی مانند التهاب، عفونت و تغییرات سلولی قرار دارد که برخی از این تغییرات هیچ علامتی ایجاد نمیکنند و تنها از طریق معاینه یا غربالگری شناسایی میشوند. توجه داشته باشید که عفونت HPV یکی از عوامل مهم در ایجاد برخی تغییرات سلولی دهانه رحم است پس انجام منظم غربالگری طبق نظر پزشک به شناسایی زودهنگام تغییرات غیرطبیعی کمک میکند.
افتادگی رحم و اندامهای لگنی
افتادگی اندامهای لگنی زمانی رخ میدهد که حمایت طبیعی عضلات و بافتهای کف لگن کاهش پیدا کند و رحم یا سایر اندامهای لگنی به سمت پایین جابهجا شوند. احساس سنگینی یا فشار در لگن، برآمدگی در واژن و مشکلات ادراری از علائم احتمالی آن هستند. زایمان، افزایش سن و ضعف عضلات کف لگن از عوامل موثر در بروز این مشکل به شمار میروند.
خشکی واژن
خشکی واژن به کاهش رطوبت طبیعی بافت واژن گفته میشود که در دورههایی مانند یائسگی بیشتر دیده میشود. این مشکل میتواند باعث سوزش، تحریک، ناراحتی هنگام رابطه جنسی و گاهی درد شود که تغییرات هورمونی هم یکی از عوامل مهم ایجاد خشکی واژن است اما دلایل دیگری نیز وجود دارد به همین دلیل بررسی علت اصلی به انتخاب روش مناسب برای کاهش علائم کمک میکند.
بیماری التهابی لگن
بیماری التهابی لگن به عفونت بخشهای بالایی دستگاه تناسلی زنان، از جمله رحم، لولههای فالوپ و تخمدانها گفته میشود. درد پایین شکم و لگن، تب، ترشحات غیرطبیعی و درد هنگام رابطه جنسی از علائم احتمالی آن هستند. توجه داشته باشید که درمان نکردن عفونت میتواند عوارضی مانند آسیب به لولههای فالوپ ایجاد کند پس در صورت مشاهده علائم مشکوک، مراجعه سریع به متخصص زنان اهمیت زیادی دارد.
علائم هشداردهنده بیماریهای زنان که باید جدی گرفت؟
بعضی نشانهها را نباید به تغییرات عادی چرخه قاعدگی یا عفونت ساده نسبت داد. زمان شروع علامت، ارتباط آن با قاعدگی یا رابطه جنسی، احتمال بارداری و شدت درد اطلاعات مهمی هستند پس ثبت این موارد پیش از مراجعه، شرح حال دقیقتری در اختیار پزشک قرار میدهد.
- خونریزی شدید، طولانی یا خونریزی بین دو قاعدگی و پس از رابطه جنسی
- درد ناگهانی، شدید یا روبهافزایش در شکم و لگن
- تب، لرز، تهوع یا ضعف همراه با درد لگنی یا ترشح غیرعادی
- ترشحات بدبو، سبز، زرد، کفآلود یا همراه با خارش و سوزش قابل توجه
- زخم، تاول، برجستگی یا تغییر رنگ پایدار در ناحیه تناسلی
- قطع قاعدگی همراه با درد و خونریزی، بهویژه در صورت احتمال بارداری
- نفخ مداوم، احساس پری لگن یا تغییر پایدار در عادتهای ادراری و گوارشی
تشخیص بیماریهای ناحیه تناسلی زنان چگونه انجام میشود؟
تشخیص بیماریهای ناحیه تناسلی زنان با بررسی دقیق علائم و سابقه پزشکی آغاز میشود یعنی پزشک درباره نشانههایی مانند درد، خارش، سوزش، ترشحات غیرطبیعی، خونریزی و تغییرات قاعدگی سوال میکند و در صورت نیاز معاینه ناحیه تناسلی یا معاینه لگنی انجام میدهد. این بررسیها به پزشک کمک میکنند علت اصلی علائم را از میان عفونتها، مشکلات هورمونی، بیماریهای رحم و تخمدان یا سایر اختلالات مشخص کند.
در صورت نیاز برای تکمیل روند تشخیص آزمایشهایی مانند بررسی ترشحات واژن، آزمایش خون و ادرار، تستهای مربوط به عفونتهای مقاربتی، تست بارداری و سونوگرافی لگن انجام میشود همچنین تست پاپاسمیر و آزمایش HPV برای بررسی وضعیت سلولهای دهانه رحم و شناسایی تغییرات مرتبط با HPV کاربرد دارند پس انتخاب آزمایش مناسب به علائم، سن، سابقه پزشکی و نتایج معاینه بستگی دارد.
برای افرادی که علائم مکرر یا مبهم دارند، مراجعه به متخصص زنان کمک میکند درمان بر اساس علت اصلی انتخاب شود. دکتر زهرا طباطبایی میتواند پس از معاینه و بررسیهای لازم، مسیر تشخیصی و درمانی متناسب با شرایط هر بیمار را مشخص کند.
چگونه از تحریک و عفونت ناحیه تناسلی پیشگیری کنیم؟
رعایت بهداشت ناحیه تناسلی و توجه به برخی عادتهای روزمره، در حفظ سلامت واژن و کاهش احتمال تحریک و عفونت اهمیت دارد. مراقبت صحیح باید بدون ایجاد خشکی یا برهم زدن تعادل طبیعی ناحیه تناسلی انجام شود.
- شستوشوی ناحیه تناسلی با آب ولرم و شوینده ملایم و بدون عطر انجام شود.
- از دوش واژینال و شستوشوی داخل واژن خودداری شود.
- لباس زیر نخی و با قابلیت جذب رطوبت استفاده شود.
- لباس زیر و لباسهای تنگ برای مدت طولانی پوشیده نشوند.
- لباس زیر پس از تعریق یا خیس شدن تعویض شود.
- پس از استفاده از سرویس بهداشتی، پاک کردن ناحیه تناسلی از جلو به عقب انجام شود.
- از اسپری، دستمال مرطوب، پودر و محصولات معطر مخصوص ناحیه تناسلی استفاده نشود.
- در صورت مشاهده ترشحات غیرطبیعی، خارش، سوزش یا بوی ناخوشایند، به جای خوددرمانی برای تشخیص علت به متخصص زنان مراجعه شود.
سوالات متداول مربوط به بیماریهای زنان
خیر، مقدار و ظاهر ترشحات در طول چرخه قاعدگی تغییر میکند و ترشح شفاف یا سفید بدون بو و خارش اغلب طبیعی است ولی تغییر ناگهانی بو، رنگ، غلظت یا همراهی با خارش، سوزش و درد نیاز به بررسی دارد.
اگر درد با مسکنهای معمول کنترل نمیشود، کار و فعالیت روزانه را مختل میکند، با درد هنگام رابطه یا دفع همراه است یا با گذشت زمان شدیدتر شده بهتر است برای بررسی فیبروم، اندومتریوز و دیگر علتها به متخصص زنان مراجعه کنید.
خیر، بسیاری از کیستها با پیگیری و سونوگرافی کنترل میشوند و نیاز به جراحی هم به نوع، اندازه، ظاهر سونوگرافی، شدت درد، احتمال پیچخوردگی یا پارگی و شرایط فرد بستگی دارد که بعد از معاینه مشخص میشود.
زمان مناسب پاپاسمیر یا آزمایش HPV بر اساس سن، سابقه نتایج قبلی، وضعیت ایمنی و نظر پزشک تعیین میشود. این آزمایشها جایگزین معاینه هنگام وجود علائمی مانند خونریزی غیرعادی، درد یا ترشح مشکوک نیستند.
جمعبندی…
بیماریهای زنان از عفونتهای شایع واژن تا مشکلات رحم، تخمدان و دهانه رحم را شامل میشوند و علائم مشابه همیشه علت مشابه ندارند. توجه به تغییرات پایدار ترشحات، خونریزی، درد لگن و ضایعات تناسلی، همراه با پرهیز از خوددرمانی، مسیر تشخیص را کوتاهتر میکند. در صورت تداوم یا شدت گرفتن علائم، ویزیت تخصصی نزد دکتر زهرا طباطبایی بهترین متخصص زنان در شیراز راهی ایمن برای انتخاب درمان مناسب است.
